۲۲:۱۷، ۲۴ مرداد ۱۳۹۵

یکی از صنایع وابسته به گردشگری که در مواقعی جزو زیرساخت‌های این صنعت نیز از آن یاد می‌شود، صنعت هتلداری است؛ صنعتی که از گذشته‌های دور پله‌پله با رشد گردشگری، رشد کرده و هم‌اکنون به حرفه‌ای کاملا تخصصی و مدیریتی نوین تبدیل گشته است.

بسیاری از کشورهای گردشگرپذیر رونق گردشگری را به عوامل مختلفی از جمله توسعه صنعت هتلداری نسبت می‌دهند، از همین رو هر سال با برپایی نمایشگاه‌ها و کنفرانس‌های مختلفی در این زمینه سعی به توسعه علمی و موثر و جذاب هلتداری در کشورهایشان دارند.

کشورمان ایران هم که دارای مردمانی سفر دوست و اهل گردشگری است و هم  پیشینه کاروانسراهای جاده ابریشم را در کارنامه اماکن اقامتی – تاریخی خود دارد و از سوی دیگر به عنوان یکی از کشورهای پرجاذبه برای گردشگران بین المللی شناخته شده نیز برای توسعه گردشگری به این صنعت وابستگی بسیاری دارد،هر چند افراد و یا شرکت هایی کوشیده اند تا این صنعت را در کشورمان به جایگاه اصلی برسانند، اما بنابه دلایلی هنوز کشورمان نتوانسته صنعت هتلداری خود را با استانداردهای جهانی منطبق کرده و سیستمی نوین را در هتلداری خود تجربه کند.

با توجه به این نکته که سفرهای ارزان هم‌اکنون مورد استقبال گردشگران قرارداد و سفرهای لوکس از استقبال کمتری برخوردار است، توسعه گردشگری با توجه به ارزان سفر کردن صورت می‌گیرد و از آنجا که هزینه اقامت جزو اصلی‌ترین مخارج گردشگران است، می‌بایست هزینه اقامت را در کنار دیگر هزینه‌ها مثل حمل و نقل کاهش داد.

با بهینه‌سازی مصرف در هتل ها و البته بازسازی بسیاری از هتل‌های قدیمی در کشور می‌توان این مهم را به واقعیت رساند و شاهد رونق هتلداری کشور بود، البته نباید سیستم اداره اقامتگاه و یا هتل به شیوه سنتی ادامه یابد، اگر قصد توسعه هتلداری و در زمره آن گردشگری را داریم، باید ابتدا از مراکز اقامتی شروع کنیم و سیستم‌های نوین را در آن به کار گیریم، چون آوردن گردشگر به منطقه‌ای خاص کار ساده‌ای است، اما اگر این گردشگر آمد و محل اقامت مناسبی نداشت چه؟ پس بهتر است اول به بررسی و نواقص موجود بپردازیم،‌ بعد با مدیریت و برنامه‌ریزی یکی‌یکی آنها را برطرف کنیم، تا وقتی گردشگر به نقطه ای از ایران رسید بتوانیم سرویس قابل قبولی به او ارایه دهیم.

عدم وجود استانداردی دقیق برای خدمات دهی یکی از نواقص اصلی هتلداری ماست، به این معنی که در یک هتل سه ستاره مشهد خدماتی متفاوت با یک هتل سه ستاره تبریز دریافت خواهید کرد. هرچند استانداردی برای تعیین ستاره‌ هتل‌ها هم‌اکنون استفاده می‌شود، اما این استاندارد هنگام ارائه خدمات زیاد مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

لزوم آموزش کادر فنی

شاید در گذشته‌ای نه‌چندان دور مدیریتی سنتی در امور هلتداری جوابگوی تقاضا و هزینه‌ها بوده، اما هرچه صنعت گردشگری رشد کرد و رونق گرفت، لزوم استفاده از نیروهای متخصص بیش از پیش خودنمایی کرد و برای فعالان امور هتلداری الزامی شده. اگرچه بسیاری از واژه مدیریت هتلداری صرفا به فردی پشت میز نشین اشاره می کند اما واقعیت امر این است که مدیریت نوین هتلداری باید با تمام زوایای کار هتلداری حتی در ساده ترین کارها توانا باشد .

در بخش نرم‌افزاری هتل یا همان کادر فنی، هنوز نیازمند تربیت پرسنل مجرب هستیم. هم‌اکنون با توجه به رشد مراکز آموزشی و افزایش دانشجویان، تعداد زیادی فارغ‌التحصیل در رشته هتلداری و شاخه های زیرمجموعه آن وجود دارد، اما متاسفانه مدرک‌گرایی در بین این گروه باعث شده تا آنها فقط تکه کاغذی در دست داشته باشند، حال آن‌که صنعت هلتداری نوین نیازمند تجربه ، تخصص و کار عملی آنهاست.

 مدرک فارغ التحصیلی فقط حکم گواهی‌نامه یا معرفی‌نامه را دارد و دلیلی بر تجربه یا نوآوری فرد نیست. بنابراین سیستم‌های آموزشی باید فکری به حال این موضوع کرده و با دوره‌های کارآموزی تخصصی این نقص را برطرف کنند.

مدیر هتل باید اینقدر توانا باشد که با توجه به حضور مسافران مختلف در واحد اقامتی امکانات مورد علاقه آنها از نوع نورپردازی، موزیک، منوی غذا یا حتی نوع سرویس دهی کافی شاپ و… را برنامه ریزی کند حال آنکه بسیاری از مدیران کنونی فقط به هزینه های هتل فکر می کنند و مدیریت را در کم کردن هزینه ها می دانند، گرچه کم کردن هزینه ها تاثیر مطلوبی در جذب مسافر سفرارزان دارد اما به تنهایی تاثیر مطلوبی برای برند شدن و توسعه صنعت هتلداری نخواهد داشت.

 

اصلی‌ترین هزینه هتل‌ها انرژی است

همه پژوهشگران و فعالان عرصه هتلداری معتقدند که بیشترین هزینه هتل‌ها مربوط به تامین انرژی است و باید با استفاده از راهکارهای نوین آن را به حداقل رساند. در بسیاری از کشورها نصب سنسورهای مختلف جهت کنترل درجه حرارت یا کنترل حضور مسافر در اتاق اجباری شده و بسیاری هم با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و طبیعی منابع انرژی خود را تامین می‌کنند، اما در کشور ما هنوز بسیاری از طرح های بهینه سازی مصرف انرژی به دلیل مشکلات مالی صاحبان هتل و یا در مواردی صرفه جویی در ساخت و تجهیز هتل، اجرایی نشده است.

در صنعت هتلداری تاسیسات یعنی قلب هتل، بنابراین اگر این قلب درست کار نکند، کل اعضا دچار مشکل می‌شوند.

بسیاری از هتل‌های ایران در تاسیسات خود دچار نقایص عمده‌ای هستند و از آنجا که این بخش گران‌ترین بخش هتل است، بسیاری نسبت به آن بی‌توجه هستند. حال‌ آن‌که با به‌روز کردن سیستم برودتی و حرارتی می‌توان هزینه تمام شده خدمات را کاهش داد و در نهایت اقامت مسافر نیز ارزان‌تر خواهد شد که جایزه این نکته سنجی ضریب اشغال بالای اتاقها است.

بسیاری از مناطق گردشگرپذیر ایران دارای بهترین منابع طبیعی انرژی مثل باد و خورشید هستند و اگر دولت قصد حمایت از صنعت هتلداری را دارد، بهترین کار ارائه تسهیلات به صاحبان هتل‌ها  و یا متقاضیان ساخت هتل یا اقامتگاه های سنتی (البته با خدمات دهی مدرن) ، جهت استفاده از این انرژی‌های پاک در تاسیسات خودشان است.

در حال حاضر به دلیل هزینه بالای تجهیز هتل ها و هزینه های بالای مصرفی و انرژی و نبود مسافر به دلیل گران بودن اقامت در هتل ها، کمتر کسی است که برای اشتغال به هتل سازی و هتلداری روی آورد ، اگر فردی همین هزینه را در ساخت برج مسکونی هزینه کند، چندین برابر سود بیشتر خواهد داشت لذا صنعت هتلداری ایران هم اکنون در کماست و برای جلوگیری از رکود کامل در این صنعت باید دولت با ارائه مشوق‌هایی از قبیل تراکم، معافیت مالیاتی، یارانه بسیاری را تشویق به تاسیس هتل یا بازسازی هتل‌های قدیمی یا اقامتگاه های بومی – سنتی ( با مدیریت مدرن) کند تا اولین مرحله از توسعه زیرساخت های گردشگری ایران انجام شده و با پشتوانه جاذبه های فراوان تاریخی ، طبیعی و فرهنگی کشورمان آماده میزبانی از میلیون ها گردشگر از سراسر جهان باشیم.

شاید با ارایه آمار و ارقام ضریب اشغال بودن هتل ها به این فکر باشیم که این صنعت بسیار پررونق است اما با کمی دقت متوجه می شویم که بیشتر آمار اشغال هتل های ایران مربوط به سفرهای دولتی و کنفرانس ها یا همایش ها است این رونق صنعت هتلداری نیست چون مبادله پول به خوبی انجام نمی شود و صرفا از این جیب به آن جیب پول ریختن است ، بنابراین صنعت هتلداری ایران صرفا باید با حضور گردشگران که به اقتصاد ایران پول تزریق می کنند رونق بگیرد و در کنار آن هم به میزبانی از میهمانان کنفرانس ها و مراسم بپردازد و مهم تر از همه با امکاناتی استاندارد به میزبانی از گردشگران بپردازد.

 

مصطفی نیکومنش

روزنامه نگار و کارشناس گردشگری