۲۲:۱۷، ۲۴ مرداد ۱۳۹۵

قرن- مصطفی نیکومنش: اولین دوره بازی‌های المپیک، ۷۷۶ سال قبل از میلاد به وسیله افیتوس و با آرزوی برقراری صلح در محلی به نام المپیا برگزار شد
در بازی‌های المپیک باستان ورزشکاران در رشته‌های کشتی، مشت‌زنی، اسب‌سواری، ارابه‌رانی و دویدن با اسلحه مسابقه می‌دادند. قهرمانان تاجی از برگ های درخت زیتون برسر می‌گذاشتند و اجازه داشتند مجسمه خود را در المپیا نصب کنند.
از جشن‌های معروف یونانیان جشن المپیک بوده است که اغلب بخاطر پیروزی در جنگ یا بزرگداشت روزهای تولد و مرگ پادشاهان و بزرگان هر ۴ سال یکبار برگزار می شد. باغلبه رومیان بر یونانیان بازی‌های المپیک شکوه خود را از دست داد و صحنه رقابت‌های انسانی گذشته به میدان کارزارهای خونین و نبرد گلادیاتورها با هم، و نبرد انسان با حیوان تبدیل شد. در سال ۳۹۴ میلادی به فرمان تئودوسیوس پادشاه روم برگزاری مسابقات المپیک برای همیشه ممنوع و به همین دلیل بازی‌های المپیک به دو دوره باستان و نوین تقسیم شد.
بازی های المپیک باستان از سال ۷۷۶ پیش از میلاد آغاز و تا سال ۳۹۴ بعد از میلاد ادامه داشت و المپیک نوین از سال ۱۸۹۶ آغاز شد
ایران نیز با حضور خود در این بازی ها از سال ۱۹۰۰ رسما به جمع کشورهای شرکت کننده این بازی ها پیوست هرچند در بعضی از دوره های بازی های المپیک به دلایلی حضور نیافت و یا در دوره هایی به موفقیت های چشمگیری دست پیدا نکرد اما در دوره های اخیر با همت مسئولین وقت و مربیان توانست جایگاه ویژه ای در بین کشورهای جهان ، خصوصا از نظر مدال آوری ورزشکاران پیدا کند. گرچه مدال آوری های بزرگانی چون پهلوان تختی باعث شور و شعف در بین مردم شد اما ایران نتوانست در طول سالیان متوالی شرکت در بازی های المپیک به جایگاه واقعی خود برسد و این آرزو در ذهن مردم همچنان نقش واقعیت بر خود نداشت، به گواه تاریخ بهترین حضور ایران در المپیک به سال ۱۹۵۶ بر میگشت که در آن توانستیم با دریافت ۲ طلا، ۲ نقره و یک برنز به رتبه چهاردهم جهان برسیم، البته ذکر این نکته لازم است که در آن سال با حضور ۳۳۱۴ ورزشکار از ۷۲ کشور جهان توانستیم با ۵ مدال به رتبه چهاردهم دست یابیم.

دیروز
اما دوره طلایی تاریخ المپیک ایران در سال ۲۰۱۲ در لندن به وقوع پیوست، المپیکی با حمایت های شخص رئیس جمهور وقت دکتر احمدی نژاد، تاریخ ورزشی ایران را دگرگون کرد و مردم جهان را شگفت زده ساخت.
احمدی نژاد المپیك ۲۰۱۲ لندن را یكی از مهمترین میادین ورزشی در عرصه بین المللی دانست و گفت : بیگانگان نمی خواهند جوانان ایرانی سكوهای قهرمانی را فتح كنند. جوانان ما در این المپیك باید آرش وار ظاهر شوند و افتخارات بزرگ دیگری برای ایران اسلامی كسب كنند وی با اشاره به تمایل خود برای حضور در المپیک سال ۲۰۱۲ لندن افزود: متاسفانه آنها با حضور من مشکل دارند وگرنه من دوست دارم که در المپیک حاضر شوم و جوانان عزیز را تشویق کنم.
در این دوره از رقابت ها بیش از ۱۰۰۰۰ ورزشکار از ۲۰۴ کشور جهان حضور یافتند، ایران با کاروان ورزشی متشکل از ۵۳ ورزشکار در ۱۴ رشته ورزشی، از ۲۷ ژوئیه تا ۱۲ اوت ۲۰۱۲ در شهر لندن در کشور انگلستان شرکت کرد. در این المپیک با کسب ۱۲ مدال بهترین نتیجه خود را از لحاظ تعداد نشان کسب کرد و در رده هفدهم جهان قرار گرفت.همچنین حضور ۸ نفر از بانوان ورزشکار کشورمان در این دوره نوعی رکود محسوب می شد. اگر فقط مدال های مردان در نظر گرفته می‌شد ایران در رده یازدهم جهان قرار می‌گرفت.
دکتر احمدی نژاد در مراسم تجلیل از نام آوران المپیک ۲۰۱۲ در تاریخ ۴شهریور ۱۳۹۱ گفت: نتایج المپیک لندن باردیگر نشان داد هر جا تصمیمی گرفتیم با یاد خدا, اراده و حرکت کردیم موفق شدیم.
طبق قرارمان باید در رده بندی مدال ها از جایگاه چهارم به مکان دوم صعود کنیم ؛ ضمن آنکه در بازیهای چهار ساله آینده برزیل نیز باید از مکان ۱۷ فعلی به جزو ۱۰ کشور برتر جهان ارتقا یابیم. دولت با همه توان در خدمت ورزشکاران و مربیان است و پشتیبان آنها خواهد بود.
چرا دربسیاری از رشته های ورزشی نماینده نداریم؟ در بازیهای لندن جای ورزشکاران رشته های شنا، تیراندازی، قایقرانی، دوچرخه سواری، بسکتبال، والیبال، هندبال و دختر خانمهای ما خالی بود .
ما ۵۳ ورزشکار اعزام کردیم و ۱۲ مدال بدست آوردیم، چرا نباید ۲۵۰ نفر به این مسابقات گسیل کنیم تا تعداد مدالهایمان افزایش یابد.

اولین حضور – 1900
نخستین حضور کاروان ورزشی ایران در المپیک مربوط به سال ۱۹۰۰ و بازی‌های پاریس است که کاروان ورزشی ایران با یک ورزشکار در رشته شمشیربازی در مسابقات شرکت کرد. فریدون مالکوم تنها ورزشکار ایران در این بازی‌ها بود که با عنوان نوزدهمی به کار خود پایان داد.
کاروان ورزشی ایران در دوره های ۱۹۰۴ تا ۱۹۳۶ حضور نداشت.

دومین حضور ؛
۳۶ ورزشکار و یک مدال – ۱۹۴۸
دومین دوره حضور ایران در المپیک مربوط به بازی‌های ۱۹۴۸ لندن است که کاروان کشورمان ۳۶ ورزشکار مرد را در رشته‌های کشتی، تیراندازی، بسکتبال، بوکس و وزنه‌برداری شرکت داد و با کسب یک مدال برنز توسط جعفر سلماسی در وزنه‌برداری به کار خود پایان داد.

سومین حضور؛
کشتی استارت مدال را زد -۱۹۵۲
در این دوره بازی‌های المپیک در سال ۱۹۵۲ به میزبانی هلسینکی برگزار شد. اگرچه تعداد کاروان ایران نسبت به دوره قبل کمتر بود و ۲۲ ورزشکار از ایران در این بازی‌ها حضور داشتند، اما از نظر نتیجه، تعداد مدال‌ها نسبت به دو المپیک قبل بهتر بود. در این دوره ایران در رشته‌های دوومیدانی، بوکس، وزنه‌برداری و کشتی در بازی‌ها حضور یافت و با ۳ مدال نقره و ۴ برنز با قرار گرفتن در رده سی‌ام به کار خود پایان داد.
محمد نامجو (وزنه‌برداری)، ناصر گیوه‌چی و غلامرضا تختی (کشتی) ۳ مدال‌آوران نقره‌ای ایران در این بازی‌ها بودند. علی میرزایی (وزنه‌برداری)، محمود ملاقاسمی، جهانبخت توفیق و عبدالله مجتبوی (کشتی) ۴ مدال‌آور برنزی ایران در هلسینکی بودند.

چهارمین حضور؛
تختی و حبیبی نخستین طلایی‌های ایران – 1956
بازی‌های این دوره در سال ۱۹۵۶ به میزبانی ملبورن برگزار شد و کاروان ورزشی ایران در این دوره ۱۷ ورزشکار داشت و برای نخستین بار توانست مدال طلا را به دست آورد. غلامرضا تختی و امام علی حبیبی دو کشتی‌گیر طلایی ایران در این بازی‌ها بودند. ۱۷ ورزشکار ایران در کشتی، وزنه‌برداری و دوومیدانی بودند که در مجموع حاصل کار ایران در این بازی‌ها ۲ طلا، ۲ نقره و یک برنز بود. محمدعلی خجسته‌پور و مهدی یعقوبی نقره‌ای ایران در کشتی بودند. تک برنز ایران هم توسط محمود نامجو در وزنه‌برداری کسب شد و ایران با قرار گرفتن در رده چهاردهم به کار خود پایان داد.

پنجمین حضور – ۱۹۶۰
کاروان ایران در بازی‌های ۱۹۶۰ رم ۲۵ شرکت کننده داشت، اما بر خلاف دوره قبلی نتوانست مدال طلایی به دست آورد. جهان پهلوان تختی در این دوره با مدال نقره در وزن ۸۷ کیلو به کار خود پایان داد. ۳ مدال برنز دیگر هم توسط ابراهیم سیف‌پور و محمد پذیرایی در کشتی و اسماعیل علم‌خواه در وزنه‌برداری کسب شد.بیست و هفتمی عنوان ایران در این بازی‌ها بود.

ششمین حضور ؛
پای بانوان به المپیک باز شد – ۱۹۶۴
ششمین دوره حضور ایران در این بازی‌ها در سال ۱۹۶۴ و به میزبانی توکیو مربوط می‌شود، جایی که یکی از بدترین نتایج ایران رقم خورد. اگرچه ایران کاروانی بزرگ و ۶۳ نفره – مانند المپیک ریو- روانه بازی‌ها کرد، اما حاصل کار فقط ۲ برنز علی اکبر حیدری و محمدعلی صنعتکاران در کشتی بود.
جهان‌پهلوان تختی در این دوران به خاطر مشکلاتی که با حکومت و دربار پیدا کرده بود مورد حمایت مسئولان قرار نگرفت و بدون مدال به کار خود در کشتی پایان داد.
در این دوره برای نخستین بار بانوان حضور خود را در المپیک تجربه می‌کردند و ۴ بانوی ورزشکار در کاروان ایران حضور داشتند. ۳ ورزشکار ایران در دوومیدانی و یک بانوی ایرانی هم در ژیمناستیک با حریفان رقابت کردند. کاروان ایران با قرار گرفتن در رده سی و چهارم به کار خود پایان داد.

هفتمین حضور؛
نصیری نخستین طلایی وزنه‌برداری – ۱۹۶۸
این دوره از بازی‌ها در سال ۱۹۶۸ به میزبانی مکزیکوسیتی برگزار شد. کاروان ۱۴ نفره ایران با وجود تعداد کم شرکت‌کننده نسبت به دوره قبل نتیجه بهتری را کسب کرد. ۲ طلا، یک نقره و ۲ برنز و کسب عنوان نوزدهمی حاصل کار ایران در این بازی‌ها بود. طلایی‌های ایران را در این دوره محمد نصیری (وزنه‌برداری) و عبدالله موحد (کشتی) تشکیل می‌دادند. پرویز جلایر (وزنه‌برداری) تنها نقره‌ای ایران بود. ابوطالب طالبی و سیدعباسی از کشتی ۲ برنزی ایران بودند. کاروان کشورمان در این دوره در کشتی، وزنه‌برداری و دوومیدانی شرکت داشت.

هشتمین حضور؛
پیروزی رویایی فوتبال مقابل برزیل – ۱۹۷۲
در این دوره بازی‌های المپیک در سال ۱۹۷۲ و در مونیخ آلمان برگزار شد و از کاروان ۵۰ نفری ایران (بدون حضور بانوان) هیچ ورزشکاری نتوانست کشورمان را صاحب مدال طلا کند. محمد نصیری که در نخستین حضورش در دوره قبلی به مدال طلا رسیده بود در این دوره به عنوان نایب‌قهرمانی رسید. رحیم علی‌آبادی و ابراهیم جوادی هم دو کشتی‌گیر کشورمان بودند که به ترتیب با یک نقره و برنز به کار خود پایان دادند تا پرونده این بازی‌ها هم تنها با ۳ مدال نقره و برنز و کسب عنوان بیست و هشتمی بسته شود. فوتبال در این دوره برای نخستین بار به المپیک وارد شد. هدایت تیم برعهده محمد رنجبر بود. تیم ملی ایران در این مسابقات در مرحله مقدماتی در دو مسابقه خود مقابل مجارستان و دانمارک شکست خورد، اما یک پیروزی رویایی مقابل برزیل رقم زد و در این دیدار با نتیجه یک بر صفر به برتری رسید.

نهمین حضور؛
کاروانی ۸۶ نفری تنها با ۲ مدال – ۱۹۷۶
ایران در بازی‌های المپیک ۱۹۷۶ مونترال یکی از بزرگترین کاروان‌های خود را در مسابقات شرکت کرد. از کاروان ۸۶ نفری ایران در این بازی‌ها ۴ نفر را بانوان تشکیل می‌دادند، اما جالب است که در این دوره هم پرونده ایران با یک مدال نقره و یک برنز در کشتی و وزنه‌برداری بسته شد. منصور برزگر کشتی‌گیر کشورمان در وزن ۷۴ کیلو به مدال نقره دست پیدا کرد و محمد نصیری هم در وزنه‌برداری به مدال برنز رسید. فوتبال در این دوره زیر نظر حشمت مهاجرانی به المپیک رفت و در مرحله مقدماتی با یک پیروزی مقابل کوبا و یک شکست مقابل هلند به مرحله یک‌چهارم راه یافت، اما در این مرحله ۲ بر یک شکست خورد و حذف شد.

دهمین حضور ؛
اولین حضور بعد از انقلاب بدون بانوان – ۱۹۸۸
بعد از عدم حضور ایران در دو دوره، دهمین دوره حضور کاروان ایران در بازی‌های المپیک به سال ۱۹۸۸ سئول برمی‌گردد، دوره‌ای بعد از انقلاب اسلامی که ۲۷ ورزشکار در ۴ رشته به رقابت پرداختند. در این دوره هیچ بانوی ورزشکاری حضور نداشت و کاروان ورزشی ایران با مدال نقره عسگری محمدیان و کسب عنوان سی و ششمی به کار خود پایان داد. تکواندو در این دوره به صورت آزمایشی وارد المپیک شد و مدال‌های کسب شده هیچ تاثیری در نتیجه نداشت.

یازدهمین حضور؛
مدال تکواندو ایران را امیدوار کرد – ۱۹۹۲
این دوره از بازی‌ها به میزبانی بارسلون در سال ۱۹۹۲ برگزار شد و کاروان ایران را ۴۰ ورزشکار تشکیل می‌دادند که بازهم بانوان جایی در این کاروان نداشتند. حضور پرتعداد ایران در این بازی‌ها مدال طلایی را برای کاروان کشورمان دربر نداشت، اما مدال تکواندو این نوید را داد که به جز کشتی و وزنه‌برداری می‌توان روی یک رشته رزمی برای کسب مدال سرمایه‌گذاری کرد.
در این دوره عسگری محمدیان (کشتی) نقره گرفت و امیررضا و رسول خادم هم موفق به کسب مدال برنز شدند. در رشته تکواندو هم فریبرز عسگری و رضا مهماندوست مدال‌آوران نقره‌ای و برنزی کشورمان بودند. ایران در این دوره با عنوان چهل و چهارمی به کار خود پایان داد.
دوازدهمین حضور ؛
پای مدال طلا، بانوان به المپیک باز شد – ۱۹۹۶
بالاخره بعد از چندین سال غیبت، بانوان بعد از انقلاب نخستین حضورشان را در بازی‌های ۱۹۹۶ آتلانتا تجربه کردند. لیدا فریمان تنها بانوی ایران در این بازی‌ها بود که در تفنگ بادی ۱۰ متر به رقابت پرداخت. وی پرچمدار کاروان ایران در المپیک بود. علاوه بر حضور بانوان، کاروان ورزشی ایران توانست یک مدال طلا هم در این دوره کسب کند که رسول خادم این مدال را برای کشورمان به ارمغان درآورد. عباس جدیدی و امیررضا خادم هم در کشتی به ترتیب به مدال نقره و برنز دست پیدا کردند. در این دوره کشتی تنها رشته مدال‌آور کشورمان بود و از جمع ۱۸ نفری هیچ رشته‌ای ایران را صاحب مدال نکرد.

سیزدهمین حضور ؛
دوران طلایی وزنه‌برداری – ۲۰۰۰
این دوره از بازی‌ها به میزبانی سیدنی برگزار شد و یکی از بهترین حضور ایران در تاریخ المپیک به شمار می‌رود. ۳ طلا و یک برنز حاصل کار ایران در این بازی‌هاست. طلایی‌های ایران در این دوره حسین توکلی و حسین رضازاده در وزنه‌برداری و علیرضا دبیر در کشتی بودند. تک مدال تکواندو هم توسط هادی ساعی کسب شد. کاروان ورزشی ایران در المپیک سیدنی ۳۵ ورزشکار داشت که از این تعداد یک نفر در بخش بانوان در مسابقات شرکت کرد. پایان کار ایران در المپیک ۲۰۰۰ عنوان بیست و هفتمی بود.

چهاردهمین حضور ؛
عملکرد قابل قبول وزنه‌برداری و تکواندو – ۲۰۰۴
در المپیک ۲۰۰۴ آتن، حسین‌رضازاده بازهم مدال طلای خود را تکرار کرد و هادی ساعی نیز با عملکردی فوق‌العاده نسبت به دور قبل به مدال طلا دست پیدا کرد.
علیرضا رضایی و مسعود مصطفی‌جوکار در کشتی به مدال نقره دست پیدا کردند. یوسف کرمی در تکواندو و علیرضا حیدری در کشتی برنزی‌های ایران را در کاروان ۳۸ نفره تشکیل می‌دادند.

پانزدهمین حضور؛
المپیک پکن، خاطره‌ای تلخ در اذهان – ۲۰۰۸
المپیک ۲۰۰۸ پکن یکی از بدترین دوره‌های حضور ایران در تاریخ المپیک به شمار می‌رود. از کاروان ۵۵ نفری ایران فقط یک مدال طلا توسط هادی ساعی و یک برنز در کشتی توسط مراد محمدی به دست آمد.
در این دوره با وجود حضور ورزشکاران نامداری مانند حمید سوریان، فردین معصومی، رضا یزدانی و مصطفی‌جوکار هیچ مدالی برای کاروان ایران به دست نیامد تا کاروان کشورمان این بازی‌ها را با عنوان پنجاه و یکمی به پایان ببرد.

شانزدهمین حضور؛
دوره طلایی ایران رقم خورد -۲۰۱۲
المپیک لندن یکی از طلایی‌ترین حضور ایران در بازی‌های المپیک به شمار می‌رود. کاروان ورزشی ایران برای نخستین بار ۴ مدال طلا کسب کرد و با ۵ نقره و ۳ برنز در رده هفدهم قرار گرفت.
کشتی فرنگی در این دوره شگفتی‌ساز شد و به عنوان قهرمانی رسید. حمید سوریان، امید نوروزی و قاسم رضایی طلایی‌های کشتی بودند و بهداد سلیمی هم در وزنه‌برداری به عنوان قوی‌ترین مرد جهان به مدال طلا دست پیدا کرد. در این دوره حتی برای نخستین بار احسان حدادی در پرتاب دیسک ایران را صاحب مدال کرد تا شگفتی دیگری در لندن برای ایران رقم بخورد.
۵۳ ورزشکار در این بازی‌ها حضور داشتند که تعداد ۸ نفری بانوان در این بازی‌ها یک رکورد به شمار می‌رفت.

امروز
هفدهمین حضور؛
المپیک ریو و افول کاروان ورزشی ایران
کاروان ورزشی ایران در این بازی‌ها ۶۳ ورزشکار در ۱۵ رشته ورزشی به میدان رفت که از این بین ۹ سهمیه متعلق به بانوان است. این دوره از بازی‌ها به میزبانی ریودوژانیرو از ۵ آگوست آغاز شد و ۱۰۲۹۳ ورزشکار از ۲۰۷ کشور جهان حضور دارند.
متاسفانه در این دوره از رقابت های المپیک ، ایران با سقوط از جایگاه قبلی خود به رده پایین تری در میان کشورهای جهان رسید و علی رغم حضور تعداد بیشتر ورزشکاران نسبت به دوره قبل و صرف هزینه های به نسبت بالاتر تنها توانست به مدال های کمتری اکتفا کند.
در این دوره از رقابت ها نه تنها ایران پیشرفتی نسبت به دوره قبلی خود نداشت بلکه مدال آورانی چون حمید سوریان، احسان حدادی، بهداد سلیمی که در دوره قبل به مدال طلا دست یافته بودن هیچ مدالی دریافت نکنند.
این درحالی است که حسن روحانی روز چهارشنبه ۳۰ تیرماه ۱۳۹۵در مراسم بدرقه کاروان المپیک ایران در سالن اجلاس سران اظهار کرد: می دانم نقص ها و کمبودهایی وجود دارد و باید برای تمرین ها و اردوها کار بیشتر می کردیم اما در حد توان و شرایط ، دولت تمام توان را برای این کار گذاشت؛ حسن روحانی ادامه داد: امیدهای فراوان و آرمانهای بزرگ داریم و رسیدن به آرمانهای بزرگ بدون امید امکان پذیر نیست. بزرگترین ظلم را به ملت آنهایی می کنند که آنها را از آینده مایوس می کنند و بزرگترین خدمت را آنهایی انجام می دهند که با عمل خود امید می آفرینند مگر ما در صحنه های مختلف پیروزی نداشتیم؟ مگر از چالش های فراوان عبور نکرده ایم؟ مگر در صحنه فرهنگ و دفاع نتوانستیم موفقیت به دست آوریم؟ مگر ما کشوری نیستیم که دست کم در منطقه امن ترین کشور جهان هستیم؟ وی افزود: ما همیشه در هر یک از میدان های مسابقه و رقابت حضور داشته ایم، آنجا باید پیروزی به دست آوردیم؛ حالا در صحنه اقتصاد باشد که موفقیت بدست بیاوریم، در صحنه سیاست داخلی باشد در یک انتخاب سالم و خوب موفقیت بدست بیاریم، در صحنه سیاست خارجی باشد ما پیروزی و موفقیت بدست بیاوریم. البته لازم به ذکر است که در این دوره از رقابت ها ، خانم کیمیا علیزاده با کسب مدال برنز در رشته تکواندو توانست نام خود را به عنوان اولین بانوی ایرانی دریافت کننده مدال ثبت کند.

فردا
فراز و نشیب همیشه در ورزش کشور وجود داشته و دوران طلایی و یا خاطرات تلخ همیشه همراه کاروان ورزشی ایران بوده است اما نگاه به گذشته و درس برای آینده مسیر روشن ورزش ایران را هموار خواهد کرد، علل عدم موفقیت بانوان در سالیان دراز حضور در بازی های المپیک، جایگاه های پایین در بین کاروان های ورزشی کشورهای جهان و… مسائلی بود که در ابتدای دولت دهم به آن پرداخته شد و نتیجه آن شد که برای اولین بار در تاریخ، ایران صاحب ۱۲ مدال در بازی های المپیک شود حال چرا و چگونه ۱۲ مدال ایران و جایگاه ۱۷ جهان تنزل یافت خود جای بحث و تحلیل دارد. اما راه ورزش ایران همچنان مسیر درخشان و قهرمان پروری است که با مدیریتی صحیح و توجه مناسب می تواند ما را به جایگاهی حتی بالاتر از ۲۰۱۲ برساند. همانطور که دکتر احمدی نژاد در مراسم تجلیل از نام آوران المپیک ۲۰۱۲ اظهار کرد: طبق قرارمان باید در رده بندی مدالها از جایگاه چهارم به مکان دوم صعود کنیم ؛ ضمن آنکه در بازیهای چهار ساله آینده برزیل نیز باید از مکان ۱۷ فعلی به جزو ۱۰ کشور برتر جهان ارتقا یابیم.

 

* منتشر شده در هفته نامه قرن ۳۱ مردادماه ۱۳۹۵